Posted in Հայոց լեզու

Ձայնավորների ուղղագրությունը

1. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով է կամ ե։
Այգե….տ, այժմ….ական, ան….ական, անպատ….հ, առ….ջ, առօր.…ական,
անվր….պ, գոմ.…շ, գրեթ…, դող….րոցք, ելև….ջ, երբև.…, երբևից….,
էլեկտրա….ներգիա, էմալ…, ինչև.…, ինչևից.…, լայն….կրան, խ….ցի, կր….տ,
հ…կ, հապճ….պ, հիպոթ….զ, հյուլ.…, հն.…աբան, մանան….խ, մանր….,
միջօր.…ական, որև…., որևից…., պո….մ, սեթև….թել, վայր….ջք, տի.…զերք,
տոթակ.…զ, տրիոլ….տ, քրիստոն….ական։

2. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով օ կամ ո։
Ականջ….ղ, աման….րյա, ամեն….րյա, ան….գնական, ան….թևան, ան….րոշ,
ապ….րինի, արծաթազ….ծ, բաց….թյա, բն….րրան, գազ….ջախ, գիշերուզ….ր,
գիշեր….թիկ, զ….րք, լավ….րակ, կես….ր, հանապազ….րդ, հանապազ….րյա,
հ….գս, հ….դս ցնդել, հ….տնկայս, մեղմ….րոր, մեղմ….րեն, մի….րինակ,,
նախ….րոք, ոսկեզ….ծ, ջր….րհնեք, վաղ….րդայն, վաղ….րոք, տասն….րյակ,
տար….րոշել, տափ….ղակ, օրըստ….րե, օր….րել։

3. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ը տառը։
Ակ….նդետ, ակ….նթարթ, անակ….նկալ, ան….նդհատ, առ….նթեր,
առ….նչվել, գույն….զգույն, դաս….նթաց, դաս….նկեր, երկ….նտրանք,
ինքն….ստինքյան, լուս….նկա, խոչ….նդոտ, կոր….նթարդ, համ….նկնել,
հյուր….նկալ, ձեռ….նտու, ճեպ….նթաց, մերթ….նդմերթ, նոր….նտիր,
որոտ….նդոստ, սր….նթաց, ունկ….նդիր։

Posted in English

Test

  1. John and Mary are listening to the radio.

a. are listening on b. are listening to c. is listening on d. is listening to

2. What’s his name?

a. It’s name Jack b. It’s a Jack c. It’s Jack’s name d. It’s Jack

3. The lamp is …….. the television.

a. at b. next to. c. near of d. between

4. My brother is writing ………

a. by a pencil b. with pen c. in a paper d. in a book

5. Monday is the first day

a. Tuesday is the second b. The second bis thursday c. Tuesday is the fourth d. The fourth is thursday.

6.Micheal has worked for the Bank since last year.

a.did work b. has worked c.does work d. works

7. I’m really looking forward to finishing this exercise.

a.to finish b.finishing c. finish d.to finishing

8.Suddenly, we heard a loud noise, but outside, there was nobody there!

a.was nobody b. is anybody c. wasn’t nobody d.was somebody

9.Michael leaves for Paris in the morning

a.to leaving b leaves for c  is leaving for d. leave to

10. a. What’s like the weather? b. How’s the weather? c. What’s the weather like? d. How the weather is?

11.I am used working at night nowadays.

a. used to b. used c. am used to. d would

12.I wish I have a million dollars, I’m tired of being poor.

a. have b would have c.had d. had had

13.  There is no use in telling me these lies, because you know I don’t believe you.

a. There is no use b.  It is no point c.It is no use d. It is usefulness

14.  By this time tomorrow we will have had the meeting.

a. will have b. will have had c. are having d.will had had

15.  “We’ll never be able to do it” said the man to nobody in particular

a.   especially  b. specially  c.  in particular d.himself 

16. fulfil

a.carry out

17. collapse

b. fall down.

18. prospect

b. expectation.

19. proficient

b. skilled

20.vital

c. necessary

21. Match the words with their meanings

  1. conventional ————- a. elevator
  2. prohibit ————- ———–b. creative
  3. lift ——————————-c. fluctuate
  4. disperse ———————- d. convincing
  5. cogent ————————e. customary
  6. ingenious ————————- f. scatter
  7. vibrate —————————– g. ban

From the bold words find the one which is not correct.

22. Some fishes live at such enormous depths that they are almost complete blind

23. Animals that live in cold climates often hibernate throughout the winter when food is scarcely.

24. Morse code was an important way to send messages before the telephone and radio invented.

25. Language is an important factor in the accumulate of culture.

Posted in English

Test

  1. John and Mary are listening to the radio.

a. are listening on b. are listening to c. is listening on d. is listening to

2. What’s his name?

a. It’s name Jack b. It’s a Jack c. It’s Jack’s name d. It’s Jack

3. The lamp is …….. the television.

a. at b. next to. c. near of d. between

4. My brother is writing ………

a. by a pencil b. with pen c. in a paper d. in a book

5. Monday is the first day

a. Tuesday is the second b. The second bis thursday c. Tuesday is the fourth d. The fourth is thursday.

6.Micheal has worked for the Bank since last year.

a.did work b. has worked c.does work d. works

7. I’m really looking forward to finishing this exercise.

a.to finish b.finishing c. finish d.to finishing

8.Suddenly, we heard a loud noise, but outside, there was nobody there!

a.was nobody b. is anybody c. wasn’t nobody d.was somebody

9.Michael leaves for Paris in the morning

a.to leaving b leaves for c  is leaving for d. leave to

10. a. What’s like the weather? b. How’s the weather? c. What’s the weather like? d. How the weather is?

11.I am used working at night nowadays.

a. used to b. used c. am used to. d would

12.I wish I have a million dollars, I’m tired of being poor.

a. have b would have c.had d. had had

13.  There is no use in telling me these lies, because you know I don’t believe you.

a. There is no use b.  It is no point c.It is no use d. It is usefulness

14.  By this time tomorrow we will have had the meeting.

a. will have b. will have had c. are having d.will had had

15.  “We’ll never be able to do it” said the man to nobody in particular

a.   especially  b. specially  c.  in particular d.himself 

16. fulfil

a.carry out

17. collapse

b. fall down.

18. prospect

b. expectation.

19. proficient

b. skilled

20.vital

c. necessary

21. Match the words with their meanings

  1. conventional ————- a. elevator
  2. prohibit ————- ———–b. creative
  3. lift ——————————-c. fluctuate
  4. disperse ———————- d. convincing
  5. cogent ————————e. customary
  6. ingenious ————————- f. scatter
  7. vibrate —————————– g. ban

From the bold words find the one which is not correct.

22. Some fishes live at such enormous depths that they are almost complete blind

23. Animals that live in cold climates often hibernate throughout the winter when food is scarcely.

24. Morse code was an important way to send messages before the telephone and radio invented.

25. Language is an important factor in the accumulate of culture.

Posted in Գրականություն

Հայկ և Բել. վերլուծություն

<<Հայկ և Բել>> առասպելը հիշվում է Մովսես Խորենացու և Սեբեոսի պատմություններում։

Առասպելում Հայկը հայ ցեղի նախնին էր։ Նա փառաբանվում է «Գեղապատշաճ», «Խայտակն», «Քաջագանգուր», «Վարսագեղ» անուններով, և խորհրդանշում է հայ ազգի հզորությունը, անկախությունը և անհպատակությունը, քանի որ Հայկը չհնազանդվեց Բելին և իր տոհմով եկավ Արարադ երկիր, հիմնեց իր անունով բնակավայր՝ Հայկաշեն և բնակվեց այնստեղ։

Բելը բռնակալ հսկա էր, որը Ասորեստանի թագավորն էր։ Նա հնազանդեցրել էր բոլոր ժողովուրդներին ու հսկաներին։ Պասմությունում նկարագրվում է նրա անողոքությունը, չարությունը և աշխարհին տիրելու մեծ ցանկությունը։

Առասպելի վերջում Հայկը սպանում է Բելին եռաժանի նետով։ Հայկից սերում են հայերը, իսկ նրա բնակած երկիրը կոչվում է Հայք։ Կռվի վայրը Հայկն անվանում է Հայոց ձոր։

Posted in Գրականություն

Առաջարկում եմ կարդալ

Բարև ձեզ։ Ես ամառային արձակուրդներին կարդացել եմ Սըր Արթուր Քոնան Դոյլի <<Շերլոք Հոլմս, Բասքերվիլների Շունը>> գիրքը, որը հետաքրքիր և դետեկտիվ պատմուրյուն է՝ լի գաղտնիքներով։

Արթուր Կոնան Դոյլը ծնվել է իռլանդացի կաթոլիկների ընտանիքում, որը հայտնի էր արվեստի ու գրականության մեջ իր նվաճումներով։ Կոնան անունը նրան տրվել է հոր հորեղբոր՝ գեղանկարիչ ու գրականագետ, Մայքլ Կոնանի պատվին։ Սըր Արթուր Կոնան Դոյլը անգլիացի գրող է, որին համաշխարհային հռչակ են բերել Շերլոկ Հոլմսի և դոկտոր Վաթսոնի մասին դետեկտիվ պատմվածքները։ Գրել է նաև պատմական, արկածային և գիտաֆանտաստիկ ժանրի ստեղծագործություններ։ Կոնան Դոյլը նաև պիեսների և բանաստեղծությունների հեղինակ է։ Դոյլի մի շարք ստեղծագործություններ թարգմանվել են հայերեն:

<<Բասքերվիլների Շունը>> – պատմվածքի իրադարձությունները տեղի են ունենում Բասքերվիլ Հոլում։ Ըստ հեղինակի տեղի է ունենում մի սպանություն Բասքերվիլ Հոլի ճահճուտում։ Հոլմսին հանձնարարում են բացահայտել այդ սպանությունը, որը հիմնված է դիվային շան սարսափելի պատմությունների վրա։ Մի շարք գաղտնիքներ բացահայտեելուց հետո Հոլմսը պարզում է, որ այդ սպանության մեջ առեխծվածային ոչինչ չկա։Սպանված է լինում Սըր Չարլզը, որը ուներ շատ մեծ կարողություն։ Նա սպանված է լինում Սըր Սթեփլթոնի կողմից՝ ժառանգություն ստանալու համար։

Posted in Ուսումնական ճամբար, Գրականություն

Քաղաք Հրազդան Ծանոթ – անծանոթ քաղաքներ

Հրազդան՝ քարտեզ
Հրազդանի քարտեզ

Բարև Ձեզ․․․ Այսօր իմ ճամփորդությունը <<Ծանոթ-անծանոթ քաղաքներ>> նախագծի շրջանակներում կանգ է առել Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում։ Ես կփորձեմ ձեզ ցուցադրել քաղաքի տեսարժան վայրերը՝ եկեղեցիները, թանգարանը, մի խոսքով այն վայրերը, որոնց համար արժե գոնե մեկ անգամ լինել Հրազդան քաղաքում։ Նախ համառոտ ներկայացնեմ քաղաքի պատմությունը։ Հրազդանի շրջանի (նախկինում Ախտայի շրջանի) շրջկենտրոնը 1930-59 թթ. եղել է Ախտա գյուղը, որը ներկայիս Հրազդան քաղաքի հարավային թաղամասն է հանդիսանում: 1959 թ. Ախտա գյուղը դասվեց հանրապետության քաղաքատիպ ավանների շարքին և նույն թվականին վերանվանվեց Հրազդան քաղաքատիպ ավան: Հրազդանը, ձեռք բերելով քաղաքի կարգավիճակ, աստիճանաբար կերպարանափոխվում էր: Քաղաքի հին բնակիչները եկել են Մակուից, Սալմաստից, Սասունից, Ղարսից, Խոյից, Մուշից` 1926-29 թթ.: Սովետական շրջանում Հրազդանում բնակություն են հաստատել Հայաստանի մյուս շրջաններից, միութենական այլ հանրապետություններից եկած քաղաքացիներ և սփյուռքահայեր: 1995 թ. դեկտեմբերից Հրազդանը դարձել է Կոտայքի մարզկենտրոն: Քաղաքն ունի 1 դրամատիկական թատրոն,1 պատկերասրահ, 2 թանգարան, 8 գրադարաններ, ԲՈՒՀ, ուսումնարաններ, քոլեջներ, հանրակրթական և հատուկ դպրոցներ, մսուր-մանկապարտեզներ, սպորտային, երաժշտական, մանկական արվեստի դպրոցներ, քաղաքապետարանի մանկապատանեկան ստեղծագործական, մշակույթի և երիտասարդական մարզամշակութային ուսումնական կենտրոններ, ձմեռային մարզաձևերի, մանկապատանեկան մարզադպրոցներ:

Ինչպես ՀՀ բոլոր մարզերում, այստեղ ևս կան դարերով կանգում մնացած, որոշ դեպքերում ցավոք խարխուլ դարձած եկեղեցիներ և մատուռներ, որոնցից մի քանիսը գրավեցին իմ ուշադրությունը։ Առաջինը դա Աղբյուրակի եկեղեցին է, որը հայտնի է Սուրբ Ստեփանոս անվամբ, ինչպես նաև Սուրբ Աջ վանք անվամբ։ Պատմվում է, որ ուխտավորներից մի կին ամեն կիրակի գնում էր վանքի ավերակների մոտ և աղոթում։ Մի անգամ երբ կինը, որն արդեն հղի էր, հերթական անգամ գնում էր աղոթելու, տապից ուշագնաց է լինում։ Աստված տեսնելով այդ իր աջ ձեռք համարվող Գաբրիել Հրեշտակապետին հրամայում է, որ նա իջնի երկնքից և օգնի հղի կնոջը։ Գաբրիել հրեշտակապետը կատարում է Աստծո խոսքը և իջնում է վանք։ Նա իր աջ ձեռքը դնում է գետնին և այնտեղ աճում է մի հաստաբուն ծառ, որի ճյուղերը տարածվում են չորս կողմով ու իր ստվերի մեջ է առնում ամբողջ վանքը։ Այստեղից էլ առաջացել է վանքի Սուրբ Աջ անվանումը։ Ցավոք վանքի վերանորգմանը խանգարելու պատճառով ծառը հատվել է։

Saint Right Monastery in Hrazdan (Aghbyurak) Սուրբ Աջ վանական համալիր 28.jpg
Saint Right Monastery in Hrazdan (Aghbyurak) Սուրբ Աջ վանական համալիր 18.JPG

Այժմ եկեղեցին վերականգնվում է։ Ճարտարապետական գլուխգործոց է եկեղեցու դուռը, որը իրենից ներկայացնում գալարներով զարդաքանդակված սյուներ։

Saint Right Monastery in Hrazdan (Aghbyurak) Սուրբ Աջ վանական համալիր 12.JPG
Saint Right Monastery in Hrazdan (Aghbyurak) Սուրբ Աջ վանական համալիր 11.JPG

Հաջորդ հոգևոր կենտրոնը, որն ուզում եմ ներկայացնել, դա Ջրառատի Սբ. Կարապետ եկեղեցին է։
 

Jrarat Saint Karapet church (1).jpg

Հարավային մուտքի ճակատին փորագրված է կառույցի հիմնադրման վկայագիրը, համաձայն որի 1628 թվականին Աստվածատուր երեցը` իր և բոլոր քրիստոնյաների հոգու փրկության համար կառուցել է այս աղոթատունը: Չնայած վիմագրության մեջ նշված է ,,շինեցի,, սակայն ըստ ուսումնասիրողների, դժվար է միանշանակ պնդել, որ Աստվածատուր երեցն է այն կառուցել: Սուրբ Կարապետն իր ճարտարապետական հորինվածքով 16-18-րդ դարերի եռանավ բազիլիկ կառույց է: Եկեղեցու պատերի մեջ ագուցված են հնագիտական պեղումների ժամանակ հայտնաբերված, 9-13-րդ դարերով թվագրվող, խաչքարեր և տապանաքարեր, որոնք ևս փաստում են նույն վայրում առավել հին եկեղեցական կառույցի գոյության մասին:

Վանատուրի “Սուրբ Մարիամ Աստվածածին” եկեղեցի

Հրազդանի Վանատուր թաղամասի Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1888 թկականին, իսկ զանգակատունը `1905 թվականին: Բազիլիկ եռանավ եկեղեցի է: Եկեղեցու շրջակայքում կան խաչքարեր: Գործել է մինչև 1930-ական թվականները, որից հետո վերածվել է պահեստի: 1984 թվականին վերանորոգվել և Արսեն եպիսկոպոս Բերբերյանի ձեռամբ վերաօծվել է: Հանդիսանում է Հրազդան քաղաքի կենտրոնական գործող եկեղեցին: 

Հաջորդը դա Կապույտ Խաչ եկեղեցին է կառուցված՝ 1996թ.-ին։ Եկեղեցին հիմնովին վերակառուցվել է 1993 թվականին վանատուրցի Ռուբեն Գալստյանի միջոցներով և նախաձեռնությամբ՝ ըստ Թորոս Թորամանյանի՝ Անիի Հովվի եկեղեցու վերակազմության նախագծերի։ Վերակառուցումն ավարտվել է 1996 թ.։ Եկեղեցին կապույտ ածականը ստացել է տարածքում գտնվող մի խաչքարից, որը, ըստ ավանդության, բուժել է մարդանց կապույտ հազ հիվանդությունից։ Զվարթնոցատիպ է։

Հրազդան այցելելիս պետք է անպայման այցելել Մաքրավան վանական համալիր։
Վանական համալիրն իր մեջ ներառում է երեք հիմնական մասեր՝ Սբ. Ամենափրկիչ և Սբ. Կաթողիկե եկեղեցիները, գավիթը ու օժանդակ շինությունները՝ 18 խաչքարեր, տապանաքար, մատուռ, գերեզմանոց:

Վերագրվում է 10-17-րդ դդ։ Մաքրավանքը կառուցվել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Մաշտոց Եղվարդեցու օրոք:Եկեղեցու վիմագիր արձանագրություններից տեղեկանում ենք, որ նրա տեղում նախկինում եղած մատուռը կառուցվել է Գրիգոր Համզե Պահլավունու և նրա տիկնոջ` Շուշանիկի պատվերով: Հետագայում նրանց հաջորդած Պահլավունիները ընդլայնել և վերակառուցել են համալիրը: Մաքրավանքի վանական համալիրը օծել է Արշարունի կաթողիկոսը` 990 թվականին: Սբ. Ամենափրկիչ եկեղեցին սրբատաշ քարից կառուցված միանավ կենտրոնագմբեթ կառույց է, խաչաձև հորինվածքով: Թմբուկը կլորավուն է, գմբեթը՝ լայնանիստ: Արևելյան կողմից եկեղեցին շրջապատված է միջնադարյան զարդանախշ խաչքարերով: Արևմտյան կողմում գտնվում է գավիթը, որը մասամբ է պահպանվել: Որոշ հետազոտողների կարծիքով գավթի տեղում եղել է հեթանոսական մեհյան և այստեղ է գտնվել Միհրի արձանը, դրա մասին են վկայում տարածքում գտնվող տարբեր քարաբեկորները:

Հրազդանը հանդիսանում է հանրապետության արդյունաբերական և էներգետիկայի գլխավոր կենտրոններից: Այստեղ են գտնվում Հրազդանի ՋԷԿ-ը, ցեմենտի, պլաստմասե իրերի, մեքենանասարքավորումների գործարանները: Հրազդանում նաև զբաղվում են գորգագործությամբ, անասնապահությամբ և կաթնամթերքի արտադրությամբ: Ինչպես ՀՀ մյուս քաղաքներում, այստեղ ևս կա հուշարձան՝ նվիրված Հայրենական պատերազմի զոհերի հիշատակին։

Հրազդան քաղաքը բնութագրող և գեղեցկացնոց վայրերն են։

Нет описания фото.

Կարող եք այցելել երկրագործական թանգարան, որտեղ քաղաքի գորգագործական արտադրամասը կազմակերպում է գորգերի ցուցադրություն։ Այստեղ հին հայկական գորգերի կողքին կարելի է տեսնել նաև անհատական, թեմատիկ նոր մոտեցումներով գորգեր։ Ինչը նշանակում է, որ գորգագործությունը դեռ հնացած մասնագիտություն չէ և հետաքրքրում է հայ կանանց և աղջիկներին։ Ինչպես նաև զարգացնում է մեր երկրի տնտեսությունը։

gorg

20160521_163953
gorger2

Կարելի է երկար շրջել քաղաքով, այցելել այս կամ այն այգին, մատուռը, թանգարանը կամ պատկերասրահը, որտեղ հին նկարները և քանդակները փոխարինվում են մերօրյա նկարիչների և քանդակագործների աշխատանքներով։

Հուսով եմ որոշ չափով օգնեցի ձեզ շրջել Հրազդան քաղաքով և ճանաչել այն։

Posted in Ուսումնական ճամբար, գրադարան, Գրականություն

Երկնքի դարպասների մոտ։ Խորխե Բուկայ

Խորխե Բուկայ – կենսագրություն

Ծնվել է 1949 թվականին Բուենոս-Այրեսի մերձակա տարածքում, համեստ ընտանիքում։ Սկսել է աշխատել 13 տարեկանից։ 1973 թվականին Բուկայը ավարտել է Բուենոս-Այրեսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, 30 տարի աշխատել է հոգեբան և հոգեվերլուծաբան։ Նա իրեն նվիրել է գրքեր գրելուն, որոնք նա անվանում է բժշկական գործիքներ և բժշկության դասերի կոնֆերանսներ։ Բացի դրանից, հրապարակում է Իսպանիայում, Եվրոպայում և Լատինական Ամերիկայում հանրահայտ Մենտե Սանա ամսագիրը։

Երկնքի դարպասների մոտվերլուծություն

Երկնքի դարպասների մոտ մի անգամ հավքվեցին մի քանի հարյուր հոգի, տղամարդ և կին, ովքեր այդ օրն էին մահացել: Բոլոր տասը պատվիրանները խախտողները պետք է աջ կողմում կանգնեին:
Հոգիների կեսից ավելին հայտնվեցին աջ կողմում: Մնացածներից նրանք, ովքեր գոնե մեկ պատվիրան խախտել էին, պետք է ձախ կողմում կանգնեին: Բոլորը, բացի մեկից, կանգնեցին ձախ կողմում: Ինչ-որ մի լավ մարդու հոգի կենտրոնում միայնակ կանգնած մնաց: Միայն մի հոգի մնաց լավագույնների խմբում: Իր բարեպաշտության դիմաց հատուցում ստանալու փոխարեն, այդ խեղճը պետք է տանջվեր մենակությունից: Աստված կանգնեց մեղավորների խմբի առաջ և ասաց, որ նրանք, ովքեր հիմա կապաշխարեն, կներվեն, և նրանց մեղքերը կմոռացվեն: Անմեղն ասաց, որ այդպես չի լինի: Եթե նրան նախօրոք զգուշացնեին, որ մեղքերը ներվելու են, կյանքը դատարկ տեղը չէր ծախսի։

Իմ կարծիքով իրոք այդ մարդը ճիշտ էր ասում, քանի որ նա երևի իրեն շատ բաներից էր զրկել, որպեսզի արդար ապրի և մահանալուց հետո գմա դրախտ։ Եթ նա իմանար, որ Աստված ներելու է բոլոր մարդկանց մեղքերը, նա ուրիշ կյանքով կապրեր։ Կլինեին բաներ, որ նա կաներ չվախենալով Աստծո զայրույթից։ Եվ ո՞վ ասաց, որ նա միայնակ կմնար դրախտում, միգուցե նրանից հետո՝ որոշ ժամանակ անց, էլի՞ արդար մարդիկ մահանային և հայտնվեին դրախտում։ Նաև՝ դրախտը մի տեղ էր, որտեղ մաքուր մարդիկ ապրելու էին հրեշնակների և Աստծո հետ, հետևաբար նա մենակ չէր մնա։

Posted in Ուսումնական ճամբար

Մեր գյուղը՝ Սյունիքի մարզ, գյուղ Դարբաս

Ամեն տարի ամռան կիզիչ արևից պատսպարվելու, ամենամաքուր օդը շնչելու, կազդուրվելու և պարզապես ամառային արձակուրդները վայելելու համար ես ընտանիքիս մյուս անդամների հետ շտապում եմ ՀՀ հարավում գտնվող այս հրաշալի մարզը, Սիսիան քաղաքը ապա գյուղ Դարբասը։ Այժմ սիրով և մեծ ոգևորությամբ կփորձեմ պատմել ձեզ թե ինչով է գրավում ինձ այդ քաղաքն ու իր գյուղերը։ Նախ առաջինը ասեմ որ մորական տատիկս այնտեղից է։ Ես համարում եմ արձակուրդս սկսված հենց որ հասնում եմ Սիսիանի Զանգեր կոչվող Հուշարձանին, այնտեղ անպայման կանգ եմ առնում և մի կուշտ խմում Սյունաց սարերի սառնորակ աղբյուրի ջուրը, ապա զննում եմ Դարբասների վրայի քանդակները՝ կարծես առաջին անգամը տեսնելիս լինեմ ու կրկին վերադառնում մեքենա և ճանապարհս շարունակում դեպի քաղաք Սիսիան։ Մինչև քաղաքին հասնելը երևում են կանաչ բլուրներ և ապա Որոտան գետը՝ Սպանդարյանի ջրամբարը։

Фотографии на Սիսիան Զանգեր | Sisian Zanger

Եթե հոգնած չենք լինում ապա գնում ենք դիտելու Շաքիի ջրվեժը ինչպես այս նկարում։

Ճամփորդությունը շարունակում ենք և հասնում քաղաք Սիսիան, որտեղ ապրում են մորս գրեթե բոլոր բարեկամները, ովքեր սիրով հյուրընկալում են մեզ։ Փոքր ինչ հանգստանալուց հետո արդեն կարելի է շրջել քաղաքով և տեսնել հուշարձաններն ու այցելել եկեղեցի որտեղ պահվում է բրնձի հատիկի վրա արված նույն եկեղեցու քանդակը։ Ցավոք քանդակի մասին այդքան շատ բան չգիտեմ, բայց այս տարի անպայման կփորձեմ իմանալ ավելին, իսկ Եկեղեցին ըստ XIII դ. պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի`հիմնադրել է Սյունյաց Վարազդուխտ իշխանուհին VII դ. երկրորդ կեսին: Նվիրված է եղել Ս. Գրիգոր Լուսավորչին, հետագայում վերանվանվել է Ս. Հովհաննես: Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին առանձնանում է իր բարձրարժեք պատկերաքանդակներով: Գմբեթի քիվին չորս ավետարանիչների բարձրաքանդակներն են` համապատասխան մակագրություններով: Եկեղեցու թմբուկին (ներսի կողմից) քանդակված են եկեղեցու կառուցողներ Կոհազատ իշխանի, Հովսեփ եպիսկոպոսի և Թեոդորոս վարդապետի բարձրարվեստ պատկերաքանդակները: Պատերին պահպանվել են նաև կառուցող վարպետների 39 փորագիր նշանները` սկզբնատառերի տեսքով:

Կարելի է այցելել թանգարան և ընդհանրապես որտեղ էլ որ նայես կամ նստես ապա շուրջդ տեսնում ես դարերի խորքից եկած քարեր, քանդակներ, հուշարձաններ։ Կփորձեմ ցուցադրել դրանցից մի քանիսը։

Քաղաքի մուտքի մոտ մեզ դիմավորում է Արծվի արձանը և ես ինձ հզոր եմ զգում այդ արծվի նման։

Այս աղբյուր հուշարձանը կառուցվել է Մեծ Հայրենական պատերազմի հաղթանակի 40 ամյակի կապակցությամբ։

Սա Սիսիանի 1918-1919թթ ինքնապաշտպանական կռիվների բարձրաքանդակն է։

Նիկողայոս Ադոնցի հուշարձան։ Իրականում նրանք շատ-շատ են։ Սիսիանը հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով։

Ես շարունակում եմ ճամփորդությունս դեպի ձորեր՝ գյուղ Դարբաս, որտեղ և կմնամ ողջ ամառ։Կարելի է նաև այցելել Զորաց քարեր, Քարահունջ, բայց ճամփորդությունս շատ կերկարի այդ մասին կպատմեն մեկ այլ տեսանյութով։ Իսկ այժմ անցնում եմ Որոտնավանքով, Դավիթ Բեկի բերդով, Շամբի ջրամբարով, որի վրա կառուցված է ՀԷԿ և ջրամբարում կա ծաղկի նման մի կառույց որի վրա քայլելով մեջտեղում տեսնում ես խորքում պտտվող հսկա քարերը։

Որոտան» ՀԷԿ-երի համալիրը ...

Դարբասը հարուստ է պատմական հնություններով, այստեղ գտնվում են Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու ավերակները։ Եկեղեցին կառուցված է եղել XIII դարի երկրորդ կեսին՝ Սյունաց իշխան Տարսայիճ Օրբելյանի և կնոջ՝ Մամախաթունի կողմից։ Գյուղի խաչքարները վերագրվում են XIV-XV դարերին։ Իմիջի այլոց խաչքարերն այնքան շատ են որ գրեթե ամենուրեք են, կա նաև շատ հին գերեզմանոց, որտեղ շուրջբոլորը խաչքարեր են։ Ասում են սարի գլխին էլ գտնվում է Եղիա Մարգարեի տեղը, այն տեղը որտեղից հրեշտակները նրան կրակե կառքով երկինք են համբարձել, ես գնացել և մոմ եմ վառել այդ մատուռում, բայց այնտեղ հասնելը շատ բարդ է։ Այս ամառ անպայման կնկարեմ և՛ Եղիա Մարգարեի մատուռը և մյուս բոլոր խաչքարերը։ Գյուղի սկզբում գտնվում է 1675 թվականին կառուցված կամուրջը, որը անվանում են Արզումանի կամուրջ։

Սա Էլ մեր գյուղը։

Սիրում եմ Լորագետի քչքչոցն ու խոտի թարմ հոտը։ Այսքանը․․․ Հուսով եմ ճամփորդությունս ձեզ դուր եկավ և չձանձրացրեց։